روز سپندارمذ

علي محمد مرتضي نژاد

اعتماد: ايرانيان باستان از گذشته هاي دور تحت تاثير و نفوذ مادر خدايان يا الهه گان بوده اند که آنها را حمايت مي کردند. با دگرگوني نقش زن به عنوان عنصري سودمند در جامعه، گروه خدايان مادينه نيروي برتر شدند و دست به آفرينش و کارهاي شگفت آوردند.روز پنجم هر ماه موسوم است به سپندارمذ، آخرين ماه سال نيز به همين نام است که از ويژگي باروري و زايندگي زمين سرچشمه گرفته است. ايرانيان روز سپندارمذ از ماه اسفند را جشني به نام اسفندگان مي گرفتند. يا به قولي جشن زن مي گرفتند. و اين است که سخن ابوريحان بيروني و گواهي او که در هزار سال پيش (زمان ابوريحان) هنوز اين جشن برگزار مي شده است. اسفندارمذ فرشته موکل بر زمين است و نيز بر زن هاي عفيف رستگار و شوهردوست و خيرخواه... در زمان گذشته اين ماه به ويژه اين روز، عيد زنان بوده است و در اين عيد مردان به زنان بخشش مي کردند و هنوز اين رسم در اصفهان و ديگر شهرهاي پهله (شهرهاي ناحيه مرکز و غرب ايران) باقي مانده است.در جاي ديگر آورده شده است که در اين روز زنان بر تخت پادشاهي مي نشستند و فرمان مي راندند، همه کارها نيز به دست مردان و پسران انجام مي گرفت. اين جشن همراه با آداب رسوم و تشريفاتي ويژه برگزار مي شد. نخستين جشني که در اين روز برگزار مي شد جشن «مردگيران» يا «مژگيران» بوده است. اين جشن ويژه زنان و به مناسبت تجليل و بزرگداشت از آنان برگزار مي شود.ايزدبانوي سپندارمذ، در انديشه جهانيان بسيار اثرگذار بوده است. ستايش زن و عشق هنگامي به ادبيات اروپايي (و اندک اندک به فرهنگ آنان) راه يافت که اروپاييان در جنگ هاي صليبي با فرهنگ ايراني آشنا شدند.امروزه در جهان جشني به عنوان ولنتاين در کنار اسفندگان برگزار مي شود. اين دو جشن به لحاظ زمانبندي و برخي از درونمايه ها به يکديگر شباهت دارند. ولنتاين از يک جريان عاشقانه در بعد از ميلاد سرچشمه گرفته، اما جشن اسفندگان يادگاري بسيار کهن از اسطوره هاي زايش و باروري است. ايرانيان که سپاسداري را از بايسته هاي زندگاني شمرده در اين راه از هيچ کوششي فروگذار نمي کنند و بايد براي سپاسداري از جايگاه زن و مادر هستي آموزش و فرزندان اين خاک و بوم و به ياد کوشش هاي بي وقفه زنان و مادران، اين جشن را پاس بدارند.